Chuyên đề :
Sử dụng hiệu quả thiết bị trong một giờ dạy vật lí
Tiết6: Thực hành
Quan sát và vẽ ảnh
của một vật tạo bởi gương phẳng
I.Mục tiêu :
1- Luyện tập vẽ ảnh của các vật có hình dạng khác nhau
đặt trước gương phẳng
2- Tập xác định vùng nhìn thấy của gương.
1) Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án trả lời mà em cho là đúng về tính chất ảnh của vật tạo bởi gương phẳng ?
Là ảnh ảo , không hứng được trên màn
B. Độ lớn của ảnh bằng độ lớn của vật
C. Khoảng cách từ ảnh tới gương bằng khoảng cách từ vật tới gương.
D. Tất cả các phương án trên đều đúng
2) Vẽ ảnh của điểm sáng S đặt trước gương phẳng bằng các cách có thể?
S`
Cách 1: Vẽ nhanh
Cách 2: Dùng định luật phản xạ
S
S
S`
D
3) Khi nào mắt nhìn thấy ảnh của vật ở gương phẳng?
Ta nhìn thấy ảnh ảo của vật vì các tia phản xạ lọt vào mắt có đường kéo dài đi qua ảnh.
Kiểm tra bài cũ
Bé Lan đứng trên bờ Hồ Gươm thì thấy cảnh vật xung quanh in bóng dưới Hồ nhưng lại ngược so với hình ảnh thật. Càng đi xa bờ hồ Bé thấy cảnh vật ở dưới nước lại càng ít đi. Bé thắc mắc mãi : " Tại sao lại thế?"
Thực hành quan sát và vẽ ảnh của
một vật tạo bởi gương phẳng
Mục tiêu :
1- Luyện tập vẽ ảnh của các vật có hình dạng khác nhau đặt trước gương phẳng
2- Tập xác định vùng nhìn thấy của gương.
II. Dụng cụ thực h�nh:
1 .Xác định ảnh của vật ở gương phẳng
Một gương phẳng, giá đỡ gương
1bút chì
Một thước chia độ
Một báo cáo - SGK trang19
2. Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng
- Một gương phẳng có giá đỡ, phấn viết , thước kẻ
bài tập C2,4, hình 3 (báo cáo SGK )
1. Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
Thực hành: quan sát và vẽ ảnh
của một vật tạo bởi gương phẳng
Dụng cụ:
+Gương phẳng. + Giá đỡ gương
+Bút chì. + Thước đo độ
H: Đọc bài tập C1 và cho biết ảnh của bút chì qua gương có những tính chất gì?
Song song, cùng chiều với vật
Cùng phương, ngược chiều với vật.
.
Từ đó hãy xác định một phương án tiến hành thí nghiệm
III. Nội dung thực hành:
Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
Các bước tiến hành: * Trường hợp 1: ảnh song song cùng chiều vật
Bước 1: Quan sát chia bút thành 2 phần :
- Mũi bút: điểm mút trên của vật
- Tẩy: điểm mút dưới của vật
Bước 2: Lắp gương vào giá sao cho gương có phương thẳng đứng
Bước 3: Tìm cách đặt bút chì để ảnh có tính chất: song song cùng chiều vật
(Lưu ý: khi đặt vật mũi bút ở phía trên thì ảnh của mũi bút nằm ở phía trên).
Bước 4: Vẽ hình minh hoạ cách đặt bút vào gương vào ô trống ở hình 1 trong báo cáo



Chú ý: (ảnh cùng phương ngược chiều với vật) Phải đặt bút sao cho ảnh và vật cùng nằm trên một đường thẳng ,ngược chiều nhau
* Trường hợp 2: ảnh cùng phương, ngược chiều vật
Bước 1: Đặt thước đo độ lên mặt bàn sao cho cạnh của gương trùng với vạch 0o -0o
Bước 2: Tìm cách đặt bút để ảnh có tính chất: cùng phương, ngược chiều
Bước 3: Vẽ hình minh hoạ vào ô trống (hình 2 mẫu báo cáo)
Thực hành quan sát và vẽ ảnh của
một vật tạo bởi gương phẳng
III. Một số chú ý khi vẽ ảnh của vật ở gương phẳng
A. Đặc điểm của ảnh tạo bởi gương phẳng:
Là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn( khi đó , ảnh vẽ bằng nét đứt )
Khoảng cách từ ảnh đến gương bằng khoảng cách từ vật đến gương
Kích thước của ảnh bằng kích thước của vật
B -Để vẽ nhanh ảnh của một vật ở gương phẳng
1. Chọn hai điểm dặc biệt trên vật :
Điểm mút trên cùng
Điểm mút dưới
2. Vẽ nhanh ảnh của hai điểm đặc biệt này nối chúng lại ta có ảnh của vật ( nhờ tính chất của ảnh : Khoảng cách vật - gương bằng khoảng cách ảnh - gương )
A
A/
B/
B
IV. Các bước tiến hành

1. Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
Vẽ ảnh của bút chì trong hai trường hợp trên
* Trường hợp1.Đặt vật song song với mặt gương
Thực hành: quan sát và vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng
A
B
A`
B`
A
B
A`
B`
* Trường hợp2:Đặt vật vuông góc với gương
III. Nội dung thực hành: 1. Xác định ảnh của vật ở gương phẳng.
2. Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng.
I
K
Dụng cụ: Gương phẳng, phấn, thước kẻ.
H: Đọc thông tin bài tập C2, Nêu cách xác định bề rộng vùng nhìn thấy của gương ?
Bước 1: Đặt gương phẳng thẳng
đứng trên mặt bàn
Bước 2: Quan sát ảnh của cái bàn phía sau lưng
Bước 3:Yêu càu bạn ở bàn phía sau Dùng phấn đánh dấu 2 điểm xa nhất P và Q ở phía 2 đầu bàn có thể nhìn thấy trong gương.(PQ là bề rộng hình nhìn thấy của gương)
H: Nếu từ từ di chuyển gương ra xa mắt hơn bề rộng vùng nhìn thấy của gương sẽ tăng hay giảm?
Bước 4: Từ từ di chuyển gương ra xa mắt hơn, dùng bút đánh dấu 2 điểm xa nhất ở hai phía đầu bàn nhìn thấy trong gương.
Điền kết quả vào chỗ trống của bài tập C2 trong báo cáo.
Chú ý :
*Để xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng:
+ Khi di chuyển gương phải chú ý đưa 2 mép gương trượt trên 2 đường thẳng vuông góc với mặt phẳng gương ( 2 đường thẳng này trùng với 2 mép ngoài của gương)

+Người quan sát phải ngồi yên không nghiêng hoặc ngả đầu (vì khi đó vị trí bề rộng vùng nhìn thấy có thể bị thay đổi rộng hơn hoặc hẹp hơn hoặcbị lệch)
Vùng nhìn thấy khi gương ở vị trí thứ nhất là PIQK
Vùng nhìn thấykhi gương ở vị trí thứ hai là P`I`Q`K`
Qua quan sát ta nhận thấy khi dịch chuyển gương ra xa mắt vùng nhìn thấy của gương sẽ giảm
Thực hành: quan sát và vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng
P`
P
Q
Q,
M
I
K
I`
K`
Thực hành quan sát và vẽ ảnh của một vật
tạo bởi gương phẳng
Nội dung thực hành:
1. Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
2. Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng.
C4 Vận dụng: Một người đứng trước gương ( Hình 6.3) . Hãy dùng cách vẽ ảnh của một điểm sáng tạo bởi gương phẳng để xác định xem người đó nhìn thấy điểm nào trong hai điểm M và N trên bức tường ở phía sau. Giải thích tại sao lại nhìn thấy hay không nhìn thấy
Ta chỉ nhìn thấy ảnh của điểm M hoặc ảnh của điểm N khi có tia tới từ điểm M hoặc điểm N đến gương cho tia phản xạ vào mắt có đường kéo dài đi qua ảnh của điểm M hoặc điểm N
Đặc điểm chung
Thực hành quan sát và vẽ ảnh của một vật
tạo bởi gương phẳng
Khi nào mắt nhìn thấy ảnh của một điểm sáng ở gươngphẳng ?
N`
M`
K
I
o
Cách vẽ: Dựa vào đặc điểm của ảnh , xác định vị trí ảnh M`của điểm M, đường thẳng từ ảnh đến mắt M`O cắt gương tại I. Tia tới MI cho tia phản xạ IO truyền đến mắt, ta nhìn thấy ảnh M`
- Vẽ ảnh N`của N. Đường N`O không cắt mặt gương (Điểm K nằm ngoài gương),vẽ tia tới NK căn cứ vào đặc điểm chung ở trên, ta thấy không có tia phản xạ từ K lọt vào mắt nên ta không nhìn thấy ảnh N`của điểm N
Mẫu báo cáo thực hành : Quan sát và vẽ ảnh của một vật
tạo bởi gương phẳng
Họ tên ...............................Nhóm 1 ......Lớp .....
Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng :
C1: a) + Đặt bút chì song song với gương
+ Đặt bút chì ... vuông góc với gương
b) Vẽ hình 1 và hình 2 ứng với hai trường hợp trên
A
B
B`
Hình2
2) Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng
c2: Di chuyển gương từ từ ra xa mắt , bề rộng vùng nhìn thấy của gương sẽ giảm dần
C4 :Vẽ ảnh của hai điểm M, N :
- Không nhìn thấy điểm N vì .:
- Đường N`O không cắt mặt gương (Điểm K nằm ngoài gương),vẽ tia tới NK căn cứ vào đặc điểm chung ở trên, ta thấy không có tia phản xạ từ K lọt vào mắt nên ta không nhìn thấy ảnh N` của điểm N
A`
Nhìn thấy M vì : Đường M`O cắt gương ở I
Tia tới MI cho tia phản xạ IO truyền đến mắt , ta nhìn thấy ảnh M`.
A
B
A`
B`
A
Nguyên nhân học sinh trả lời sai :
Xác định ảnh của vật ở gương:
Chưa nắm rõ khái niệm vật cùng phương ngược chiều với ảnh nên đặt vật chưa đúng
Khi vẽ ảnh học sinh còn ẩu nên ảnh không giống vật hoặc ngắn hơn hoặc dài hơn
2) Tập xác định vùng nhìn thấy:
Khi di chuyển gương thìđầu bị nghiêng hoặc cũng di chuyển theo dẫn đến bề rộng vùng nhìn thấy bị thay đổi kích thứơc hoặc vị trí
Gương chuyển động không cùng phương với phương ban đầu.
Liên hệ thực tế cho học sinh:
Trả lời giúp bé Lan thắc mắc ở đầu bài ?
Mặt hồ khi đó được coi là gương phẳng , Cảnh vật trên bờ đặt vuông góc với mặt hồ nên ảnh vuông góc với mặt gương và ngược chiều vật vì thế ảnh lộn ngược,càng đi xa bờ hồ thì bề rộng vùng nhìn thấy của gương càng giảm nên hình ảnh quan sất được qua mặt hồ càng ít đi .
2. Gương phẳng được ứng dụng ở dâu trong thực tế ?
Gương phẳng được bố trí ở rất nhiều dụng cụ quang học: Kính tiềm vọng, hiển vi, máy chiếu, camera, các phòng trò chơi, trang điểm, trưng bày mỹ thuật hoặctrang trí trong nhà.
Bài tập về nhà:
1 . Hãy tìm cách đọc một dòng chữ qua ảnh của nó
trong gương phẳng bằng các cách có thể ?
2.Cho hai vật sáng A, B đặt trước gương phẳng như hình vẽ .
Hãy xác định vùng đặt mắt để :

a)Chỉ nhìn thấy ảnh của A
b)Chỉ thấy ảnh của B
c)Đồng thời thấy ảnh của A và B.
A
B
3. Tìm cách đặt hai gương phẳng sao cho khi chiếu tia tới
theophương nằm ngang đến gương thứ nhất thì thu được
tia phản xạ từ gương 2cũng đi theo phương nằm ngang
Phần II:
Sử dụng thiết bị
trong thí nghiệm biểu diễn
Phần II: Thí nghiệm biểu diễn
bài 7: Thí nghiệm tìm hiểu kết quả tác dụng của lực
a)Mục tiêu : Tìm hiểu , quan sát thí nghiệm để thấy được :
Lực tác dụng lên vật làm vật : + biến đổi chuyển động của vật
+ Biến dạng vật
b) Dụng cụ : - 1 xe lăn
- một sợi chỉ ( -Một máng nghiêng (kèm giá )
- Một lò xo lá tr òn -Một viên bi sắt
-Một lò xo xoắn - Giá thí nghiệm
c) Tiến hành :* Thí nghiệm 1:
Bước 1 : +Buộc một đầu sợi dây vào xe lăn
Bước 2 : +1 tay giữ đầu còn lại của dây
Bước 3 :+ Thả cho xe lăn từ đỉnh mặt phẳng nghiêng xuống
Quan sát hiện tượng xảy ra với xe lăn
Nhận xét về kết quả của lực mà tay tác dụng lên xe
*) Thí nghiệm 2:
Bước 1: Đặt lò xo lá tròn ở lưng chừng dốc (Yêu cầu HS dự đoán hiện tượng xảy ra với bi nếu thả bi từ đỉnh máng nghiêng )
Bước 2:Thả cho hòn bi lăn từ đỉnh máng nghiêng sao cho va chạm vào lò xo
Quan sát hiện tượng xảy ra với bi , nhâqnj xét về kết quả tác dụng lực mà lò xo tác dụng lên bi ?

Thí nghiêm 3:
Đặt lò xo cạnh thước
Bước 2: Nếú dùng tay kéo hai đầu lò xo ra dự đoán hiện tượng xảy ra với lò xo ?
Bươc 3: kéo hai đầu lò xo ra
Em có nhận xét gì về kết quả tác dụng lực của tay lên lò xo ?
H Từ kết quả các thí nghiệm trên em có kết luận gì ?
Kết luận : Lực tác dụng lên một vật có thể làm biến đổi chuyển động của vật hoặc làm nó biến dạng



2) Thí nghiệm sự phụ thuộc của cường độ dòng điện
vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
Mục tiêu : Thấy được sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
Nêu được kết luận :về sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
( Hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn tăng ( giảm ) bao nhiêu lần thì cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn đó cũng tăng ( giảm ) bấy nhiêu lần )
b) Dụng cụ :-
-Nguồn điện 0-6V -Biến trở con chạy 20?-2A
-Khoá K - Am pe kế 3A- 0,1A
- Vôn kế 12V- 0,1V -Điện trở mẫu
-9- 11 đoạn dây nối
c) Tiến hành :
Bước 1: Mắc mạch (Hvẽ )
Bước 2:Đóng mạch điện ,
điều chỉnh hiệu điện thế lần lượt là : 2V, 4V , 6 V
Đọc các giả trị cư ờng độ dòng điện tương ứng vào bảng 1
Từ kêt quả thí nghiệm em có kết luân gì
Kết luận Hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
tăng ( giảm ) bao nhiêu lần thì cường độ dòng điện
chạy qua dây dẫn đó cũng tăng ( giảm ) bấy nhiêu lần )

A
V
+
_
2
0,2
4
0,4
6
0,6