Hướng dẫn soạn giáo án
I - Yêu cầu chung
* Không nên đồng nhất SGK với bài giảng của giáo viên. SGK chỉ là cơ sở về nội dung và yêu cầu kiến thức để giáo viên soạn giáo án. Giáo viên chủ động biên soạn, sắp xếp bài giảng của mình sao cho hợp lý, miễn là truyền tải đủ nội dung đã viết trong SGK.
* Các căn cứ khi tiến hành soạn giáo án:
- Kế hoạch dạy học (phân phối chương trình), sách giáo khoa và tài liệu tham khảo cho bài học.
- Điều kiện lớp học, phòng máy, trang thiết bị dạy học.
- Đặc điểm nội dung bài học, thực trạng nhận thức, kiến thức, kĩ năng của học sinh.
* Một giáo án cần có các nội dung sau:
Mục tiêu và yêu cầu của tiết học về kiến thức, kỹ năng, giáo dục tư tưởng và hành vi đạo đức (nếu có).
Nêu các phương tiện dạy học (thiết bị, biểu đồ, phần mềm, vật liệu trắc nghiệm, .)
Trình bày nội dung theo dàn bài chi tiết.
Trình bày phương pháp tiến hành và các hoạt động của giáo viên, học sinh trên lớp, nêu dự kiến phân bổ thời gian tương ứng.
Củng cố và đánh giá sự tiếp thu của học sinh sau giờ học (bằng câu hỏi đối thoại hoặc bằng kiểm tra trắc nghiệm trên giấy)
II - Các bước soạn giáo án
Xác định mục tiêu bài học
- Sau khi học xong học sinh phải đạt được kiến thức (3 mức độ: biết, hiểu, vận dụng), kĩ năng, thái độ gì?
- Mục tiêu cần được viết bằng ngôn ngữ dễ hiểu, phù hợp.
- Mục tiêu phải cụ thể, phù hợp để học sinh có thể đạt được và giáo viên, học sinh có thể đánh giá và tự đánh giá được sau khi học xong bài học.
* Lưu ý:
- Không nhất thiết bài nào cũng phải nêu đủ các loại mục tiêu, có bài có thể không có mục tiêu thái độ.
- Mỗi mục tiêu chỉ nên chọn một động từ, hãn hữu mới dùng hai (ví dụ: liệt kê và so sánh sự giống và khác nhau .).
- Không nên dùng các từ số lượng mơ hồ khi yêu cầu học sinh liệt kê đối tượng có số lượng cụ thể.
- Mỗi tiết học chỉ nên có một đến ba mục tiêu.
2) Xác định và chuẩn bị đồ dùng dạy học
- Giáo viên cần suy nghĩ xem để đạt được mục tiêu của bài học này cần phải sử dụng những đồ dùng học tập, phương tiện, thiết bị, các phiếu học tập . cần thiết nào không thể thiếu trong tiết học. Đối với những trường có điều kiện, giáo viên có thể sử dụng những trang thiết bị hiện đại để tăng hiệu quả của tiết học (máy chiếu hắt (Overhead), ti vi, video, máy tính, máy chiếu vật thể (Projector),.).
- Xác định những dụng cụ, đồ dùng dạy học nào học sinh phải chuẩn bị và giáo viên phải chuẩn bị, cần liệt kê trong kế hoạch bài học.
3) Các hoạt động dạy học
Giáo viên cần xác định các hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu của bài học:
Trong từng hoạt động cần làm rõ hoạt động nào của giáo viên và hoạt động nào của học sinh.
Cần áp dụng các phương pháp nào trong mỗi hoạt động. Các lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giáo viên, học sinh, nhà trường .
Trong một tiết học số lượng hoạt động không nên quá nhiều.
Xác định thời gian cho mỗi hoạt động phụ thuộc vào mức độ kiến thức hoặc kỹ năng mục tiêu đề ra.
Trong từng hoạt động, giáo viên nên ghi rõ các bước:
+ Mục tiêu của hoạt động: Cụ thể hơn mục tiêu chung.
+ Cách tiến hành: Giáo viên áp dụng phương pháp nào? Học sinh làm gì?
+ Hoạt động của giáo viên: Theo dõi, giúp đỡ, uốn nắn, kết luận .
4) Tổng kết, đánh giá cuối bài
Tổng kết bài:
Có thể dưới hình thức:
Tóm tắt bài, nhấn mạnh các điểm chính.
Có thể dùng ngay phiếu đánh giá cuối bài thay cho tổng kết.
Giao nhiệm vụ hoặc bài tập cho học sinh về nhà.
Giới thiệu tài liệu hoặc các hình thức tham khảo cần thiết khác.
Cải tiến cách đánh giá:
- Đánh giá không chỉ thực hiện dưới dạng một vài câu hỏi kiểm tra cuối bài mà bằng nhiều hình thức khác nhau.
- Mục đích của việc đánh giá không phải để xem xét kết quả học tập của từng học sinh cụ thể mà để biết:
+ Học sinh học được gì và làm được gì sau khi học xong bài?
+ Bài học đã đạt các mục tiêu đề ra chưa?
+ Thu thập sớm thông tin phản hồi để điều chỉnh quá trình dạy học cho phù hợp và hiệu quả
5) Khung một bài soạn:
Tên bài
I - Mục tiêu
Kiến thức
Kỹ năng
Thái độ (có thể không có)
II - Đồ dùng dạy học
Chuẩn bị của giáo viên
Chuẩn bị của học sinh
III - Hoạt động dạy - học
ổn định lớp
Kiểm tra bài cũ
Bài mới
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1
Hoạt động 2
IV- Tổng kết, đánh giá cuối bài
Hoạt động 3